Orlovat

Orlovat2018-05-31T13:38:14+00:00

Orlovat je naselje grada Zrenjanina u Srednjobanatskom okrugu. Nalazi se na desnoj obali reke Tamiš, na nižoj lesnoj terasi. Naselje je više puta tokom istorije menjalo lokaciju i ime. Današnji Orlovat je položen na mestu gde se spajaju tri kraka pruge tzv. triangl. Prema popisu iz 2011. bilo je 1516 stanovnika.

Orlovat se može ubrojati u grupu najstarijih naselja u Banatu. Visoka desna obala Tamiša je oduvek bila gusto naseljena, o čemu svedoče brojni arheološki nalazi. Dominiraju u ataru sela tragovi neolitskog kulturnog sloja. Najpoznatiji nalaz je iz bronzanog doba, na lokalitetu Umka koji predstavlja najvišu kotu u okolini, sa određenom kulturom Verbičuara.

U svojoj prošlosti zabeležen je kao varoš sa pravom održavanja vašara, pod imenom Borlod 1471. godine, i pripadao je kovinskoj županiji. Trg Borlod je bio raskrsnica puteva, koji su iz tri pravca vodili, od Bečkereka (i Bečeja), Titela i Pančeva. Usled čestih turskih upada opada broj njegovih stanovnika i on je već 1506. godine postao obično selo zvano Barlat.

Ime sela tokom njegovog trajanja je menjano, pa se osim pomenutih naziva, sreću varijante imena Orlovat: Horlebath, Orloat, Orlovath i druga u zavisnosti od toga ko je ovim prostorima vladao i vodio administraciju. Mađarske vlasti su prisilno vršeći mađarizaciju, selu 1911. godine promenili ime u Orlod, i ono se tako samo zvanično pisalo do 1921. Ime je Orlovat dobio po staništu orlova koji su pravili gnezda u visokim krošnjama drevnih hrastova na obalskoj gredi, oko koje se Tamiš razlivao pa nastaje ostrvo, sprud, ili at. (mađ. at znači preko) što sasvim odgovara izgledu ovog terena. O takvom tumačenju svedoči svojim položajem nekadašnja lokacija, a danas potes Stari Orlovat u Kutinama, koji se nalazi na oko dva kilometra južno od današnjeg sela Orlovata. Po Urošu Prediću, selo je ime dobilo po mestu porekla stanovnika koje se možda zvalo Orlovac. Od tog naziva je na papiru pisanjem izvedena današnja verzija: Orlovac – Orlovatz – Orlovat.

Najpoznatiji Orlovaćanin je rođen 1857. godine – Uroš Predić akademski slikar, koji se uz Paju Jovanovića smatrao najznačajnijim slikarom kod Srba. Dobar deo svog života slikar je proveo radeći i u Orlovatu i u mnogobrojnim njegovim delima ima dosta detalja iz života tadašnjeg Orlovata. Danas u Orlovatu nema sačuvane kuće Uroša Predića, ali uspomenu na njega čuva skromna „Spomen soba“ otvorena 2007. Godine.